…. ο νόστος της μνήμης…

Σωτήρης Σαμπάνης Το σώμα του χρόνου

Μετά το βραβευμένο έργο με το πρώτο κρατικό βραβείο του 2009 Ευγενείς αγωνίες, ο Σωτήρης Σαμπάνης επιλέγει και πάλι το θεατρικό μονόλογο για να επικοινωνήσει με το θεατρικό κοινό, καταθέτοντας επί σκηνής το δεύτερο έργο του με τίτλο Το σώμα του χρόνου. Αυτή τη φορά ένας μοναχικός άνδρας, ο Μιχάλης, Έλληνας οικονομικός μετανάστης στην Αυστραλία, ξεριζωμένος όχι μόνο από τον γενέθλιο τόπο αλλά και χρόνο της παιδικής ηλικίας, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον πόνο της μνήμης και το δίλημμα της επιλογής.

Το έργο πάλλεται στο ρυθμό των διαλόγων του ήρωα είτε με τον αδελφό του, μέσω τηλεφωνικής συνομιλίας, είτε με τον εαυτό του σ’ ένα μονόλογο χωρίς ακροατή. Ο συγγραφέας αποκαλύπτει αργά και πολλές φορές βασανιστικά τις πτυχές της πραγματικότητας του Μιχάλη. Η θετική πραγματικότητα «αναβιώνει» τη ζωή του μέσα από τη συναισθηματική προσέγγιση, αναδεικνύοντας την τραγικότητα του ήρωα, που δεν μπορεί να απεγκλωβιστεί από το παρελθόν του. Ο Μιχάλης αποκαθιστά τη χαμένη επαφή με τον εαυτό του μέσα από τη συνειδητοποίηση των καταστάσεων, οι οποίες παραβιάζουν τα όριά του και συνιστούν αποκαλυπτικές σκέψεις, μέσα σ’ ένα σύμπαν που βρίσκεται μετέωρο ανάμεσα στη μνήμη και την πραγματικότητα. Ο συγγραφέας μ’ ένα λιτό και περίτεχνο λόγο, συνθέτει ένα δίαυλο επικοινωνίας μεταξύ σκηνής και πλατείας, όπου ο θεατής δεν μένει αμέτοχος. Η συγκινησιακή φόρτιση που προκαλείται αναδεικνύει την αλληλένδετη σχέση ζωής και σκηνής, βασισμένη σε «λόγια γεφύρια» που συνδέουν το «εγώ» μας με τον «άλλον».
Το έργο εξελίσσεται ως ένα ψυχολογικό δράμα στο οποίο ο ήρωας αγωνίζεται να προσδιορίσει τον άυλο χρόνο, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, αλλά και τη θέση του μέσα σ΄αυτό. Οι αναμνήσεις του ξαναζωντανεύουν μέσα από μυρωδιές, ονειρικές συναντήσεις, φωτογραφίες. Κάτω από τη βαρύτητα της συγκυρίας (της ασθένειας του αδελφού), ενεργοποιούνται ξανά και διεκδικούν από αυτόν εκείνο το μικρό κομμάτι της ζωής που κατάφερε, διωγμένος από τις «ρίζες» του αλλά «ζωντανός» να εξασφαλίσει για τον εαυτό του στην Αυστραλία. Ο νόστος τον πονά και τον φοβίζει. Αυτή η επιστροφή μοιάζει με τον ίδιο το θάνατο.
Το έργα απαρτίζεται από πέντε εικόνες όπου η πλοκή εξελίσσεται σε δραματικό χώρο και χρόνο, αναφερόμενο στη συναισθηματική σύγχυση του Μιχάλη. Η συγγραφική πένα διεισδύει βαθιά στην ψυχή του. Η λιτή θεατρική δράση επιδιώκει μια επίπονη ανασύνθεση συναισθημάτων. Οι συνεχείς αναδρομές στο παρελθόν, η περιγραφή του φόβου του, η ανάλυση των σκέψεων, η αφήγηση του ονείρου, αποτελούν στοιχεία που καθοδηγούν τον θεατή συναισθηματικά σε μιαν απόφαση που στο τέλος ο ήρωας δεν θα την πάρει.
Στο θεατρικό σύμπαν του Σωτήρη Σαμπάνη ο άνθρωπος, είτε άνδρας είτε γυναίκα, βιώνει λυτρωτικά την απόλυτη μοναξιά που το περιβάλλει, ως μια ασφαλιστική δικλίδα ζωής, ένα κουκούλι που τον προστατεύει από τον πόνο και τη δυστυχία που του προκαλούν οι άλλοι είτε με την παρουσία είτε με την απουσία τους. Η ζωή, ακροβατώντας ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν,διαστέλλεται μέσα στο χρόνο και το χώρο σε μια πορεία που δεν είναι ανερμάτιστη και ο λόγος προσπαθεί να ερμηνεύσει το σκοπό αυτής της πορείας για να προσδιορίσει την ουσία του ανθρώπου και του βίου του, ν’ απαλύνει το «φόβο» που τον οδηγεί στις επιλογές του. Οι άνθρωποι αυτοί είμαστε όλοι εμείς…
ΑΝΝΑ ΜΑΥΡΟΛΕΩΝ
Διδάσκουσα τμ. Θεατρικών Σπουδών
Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου